Main Article Content
Ngyehyɛleɛ nee aneɛnu ninyɛne mɔɔ finde Nzema amodinlibɔlɛ nu la Style and structure of the Nzema dirge
Abstract
Saa awie wu a, Nzema ne mɔ su ye fa kile nyane mɔɔ bɛlɛdi la. Nzema lɛ ɛzunlɛ ngakyile. Ɛzunlɛ ne bie wɔ ɛkɛ a yemɔ awie biala kola su bie fa kile ngitanwolilɛ mɔɔ ɛnee la ye nee mɔɔ ɛwu avinli la. Wɔ ɛzunlɛ bie mɔ noko anu, yɛte abusua bie ɛralɛ, ninyɛne mɔɔ bɛ nee bɛ rale, munzule mɔɔ dole bɛ adenle nu nee subane bie mɔ mɔɔ bɛlɛ la wɔ nu. Ɛzunlɛ ne mɔɔ bɛsu a bɛtiedia ninyɛne mɔɔ abusua bie vale rale nee edwɛkɛ mɔɔ sisile abusua ne adenle nu la a bɛfɛlɛ ye amodinlibɔlɛ a. Ɛzunlɛ ɛhye, yemɔ, saa selɛ tɔ ɛhyɛne nu a yɛɛ mbusua mralɛ mraalɛ su ye na bɛfa bɛkile abusua mɔɔ selɛ ne bɔ la a. Nzema mbusua nsuu ne – Ndweafoɔ, Ezohile, Azanwule, Mafolɛ, Adahonle, Alɔnwɔba nee Nvavile, biala lɛ ye sɛkɛlɛneɛ mɔɔ ɔfa ɔkile ɔ nwo a. Sɛkɛlɛneɛ ɛhye mɔ a le asedeɛ mɔɔ abusua ko biala vale wɔ ye adendulɛ ne anu la. Ndweafoɔ abusua ne vale twea nee senle a rale a; Ezohile abusua ne vale awule, kusu, nzule, ɛwɔlɛ abunlima nee ayera; Azanwule abusua ne vale elue; Mafolɛ abusua ne vale ezukoa nvutuke; Adahonle abusua ne vale ako, bana, arɛlɛ, dazia nee ekoko; Alɔnwɔba abusua ne vale dɔka, awa, bana yɛɛ arɛlɛ. Akee Nvavile abusua ne noko vale abisa, abɛlɛ nee avikpa. Wɔ amodinlibɔlɛ nu, ahenle mɔɔ ɛwu la abusua ne sɛkɛlɛneɛ ne mɔ findevinde nu. Tɛ sɛkɛlɛneɛ mɔɔ abusua bie vale rale la angome a finde amodinlibɔlɛ nu a, emomu fɛlɛko anzɛɛ anwubɛnyunlu bie mɔɔ abusua ne nwunle ye la noko finde nu. Gyima ɛhye bodane a le kɛ ɔfedevede Nzema amodinlibɔlɛ ne mɔ ko anu na yeala ngyehyɛleɛ nee aneɛnu ninyɛne mɔɔ findevinde nu la ali.



